De gevangenneming van de Venezolaanse president Nicolás Maduro door zijn Amerikaanse evenknie Donald Trump en diens voornemen om de olie-industrie van het land te gaan bestieren, heeft de olieprijs een zetje naar boven gegeven. Aan de Nederlandse pomp is benzine vooral duurder geworden door de accijnsstijging. Gas stijgt ook wat in prijs, maar blijft relatief goedkoop.
Een vat ruwe Brent-olie kost op moment van schrijven (dinsdagmiddag 6 januari) $62,00, een stijging van 2% ten opzichte van voor het weekeinde waarin de VS Venezuela binnenviel om Maduro gevangen te nemen ($60,75 op 2 januari). Overproductie en groeivertraging van belangrijke economieën houden de olieprijs relatief laag. De Opec+-landen hebben zondag bevestigd tot en met maart de productie gelijk te houden en niet zoals vorig jaar steeds te verhogen.
Vorige maand dook de olieprijs zelfs kortstondig onder de $60 (zie grafiek). De recente geopolitieke ontwikkelingen hebben de olieprijs nu iets in beweging naar boven gezet.
'Miljarden dollars investeren in Venezolaanse olie-industrie'
Tijdens zijn persconferentie afgelopen zaterdag wond Trump er geen doekjes om dat hij imperialistische motieven heeft en ook zijn zinnen heeft gezet op de Venezolaanse olie. Hij zei: "Zoals iedereen weet is de olie-industrie in Venezuela al lange tijd een complete mislukking. Ze pompten bijna niets op, vergeleken met wat ze hadden kunnen oppompen. We zullen onze zeer grote Amerikaanse oliebedrijven – de grootste ter wereld – daarheen sturen om miljarden dollars te investeren, de zwaar beschadigde infrastructuur, de olie-infrastructuur, te herstellen en geld te gaan verdienen voor het land, en we zijn bereid een tweede en veel grotere aanval uit te voeren als dat nodig mocht zijn."
Venezuela heeft volgens data van de Opec een oliereserve van 303 miljard vaten. Dat is meer dan de grootste exporteur Saudi-Arabië, dat een reserve van 267 miljard vaten heeft. Dat laatste land exporteerde in 2024 gemiddeld 6,05 miljoen vaten per dag, terwijl Venezuela 660.000 vaten per dag uitvoerde. Het Zuid-Amerikaanse land mag dan de grootste olievoorraad ter wereld hebben, het gaat voornamelijk om erg zware en 'zure' ruwe olie die aangepaste raffinage vergt. Dat maakt de olie minder lucratief en bovendien zijn veel Venezolaanse installaties verouderd. Investeringen hierin zijn met de huidige lage olieprijs nog minder aantrekkelijk. Trump heeft gezegd Amerikaanse oliemaatschappijen te willen subsidiëren om installaties en infrastructuur op te bouwen om de Venezolaanse olie te winnen. Volgens experts zou dat jaren kosten. De oliemaatschappijen die dit zouden moeten doen, hebben nog geen commentaar gegeven.
Trump beweert ook dat Venezuela olie van Amerika heeft gestolen en het land daarvoor gecompenseerd moet worden. Hij doelt daarbij op de nationalisering van de Venezolaanse olie-industrie in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Daarvoor zijn buitenlandse oliemaatschappijen destijds afgekocht. Het Amerikaanse Chevron is nog steeds actief in Venezuela en is (deels) vrijgesteld van Amerikaanse sancties en exporteert derhalve ook Venezolaanse olie naar de VS.
80% Venezolaanse olie naar China
Reuters haalt documenten aan van de staatsoliemaatschappij PdVSA waaruit blijkt dat in november 2025 ongeveer 128.000 vaten per dag door Chevron naar de VS werden verscheept. Dat is (vanwege de sancties) slechts de helft van wat het bedrijf in de joint venture met PdVSA produceert. De markt verwacht dat Amerikaanse oliemaatschappijen profiteren van de situatie; zowel het aandeel van Chevron als van andere oliebedrijven in de VS zat flink in de lift. Het leeuwendeel van de Venezolaanse olie-export gaat richting China, circa 80%. Cuba is de derde importeur en is grotendeels afhankelijk van Venezolaanse olie.
Grote onzekerheid vormen de vervolgplannen van Trump, niet alleen in Venezuela maar ook in andere landen in het westelijk halfrond, vooral Colombia, Mexico, Cuba en Groenland. De actie van Trump lijkt verder een vrijbrief voor andere machthebbers om hun gang te gaan, zoals Poetin in Oekraïne of Xi Jinping in Taiwan.
Accijns omhoog
Diesel kostte 6 januari €129,69 per 100 liter vanaf 4.000 liter (LTO-ledenprijs). De enorme toename vanaf 31 december kan deels worden toegeschreven aan de accijnsverhoging per 1 januari. Bij diesel is dat 3,6 cent per liter.
De tijdelijke accijnsverlaging tijdens de energiecrisis is per 1 januari verder teruggedraaid. Daarmee gaat de prijs van benzine aan de pomp met 5,6 cent per liter omhoog en lpg met 1,3 cent.
Gasprijs gestegen maar nog steeds relatief laag
De gasprijs is met €27,89 per MWh op moment van schrijven nog steeds relatief laag op de gastermijnmarkt TTF. Wel is dit een stijging van 5% ten opzichte van de prijs op 16 december. Met €26,55 per MWh werd toen de laagste prijs sinds april 2024 genoteerd.
Deze week is de gemiddelde gasvraag op vrijwel elke dag, behalve donderdag, groter dan de vorige week volgens het energieweerbericht van het Nationaal Energie Dashboard. Ook wordt er meer windenergie opgewekt dan in het driejarig gemiddelde in deze week.
De vulgraad van de Nederlandse gasvoorraad is dit seizoen door de lage gasprijs lager. Op 1 november was de gasvoorraad voor bijna 80% gevuld. Momenteel is dat 46% (data van 2 januari). Een jaar geleden was dat op dezelfde datum bijna 55%. Het demissionaire kabinet verzekerde medio november dat alleen bij een extreem koude winter er een (beperkt) tekort zou kunnen ontstaan en dat het in dat geval mogelijkheden ziet om dat op te vangen.
